Written by 1:16 μμ Αρθρογραφία, Επικαιροτητα, Χριστίνα Τσελεμπίδου

Τρομοκρατία: ένας όρος πολυδιάστατος| Χριστίνα Τσελεμπίδου

Η άμεση πρόθεση τρομοκρατικών ενεργειών είναι η τρομοκρατία, ο εκφοβισμός, ο ανταγωνισμός, ο αποπροσανατολισμός, η αποσταθεροποίηση, ο εξαναγκασμός, ο εξαναγκασμός ή η πρόκληση ενός πληθυσμού-στόχου, με την ελπίδα να επιτευχθεί από την προκύπτουσα ανασφάλεια ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα εξουσίας.

Η έννοια της τρομοκρατίας παρουσιάζεται ως μια σχετικά πρόσφατη έννοια. Η φύση της τρομοκρατίας παρόλο που εξετάζεται σε πολλές διαστάσεις δεν έχει συνταχθεί σε ένα κοινά αποδεκτό όρο. Οι δυσκολίες που παρουσιάζονται προς την εξεύρεση ενός όρου έχουν να κάνουν με το κατά πόσο χρησιμοποιείται βία και πότε ξεχωρίζει ένας επαναστάτης από έναν τρομοκράτη. Άλλωστε, πολλάκις, έχει διατυπωθεί ότι «ένας που θεωρείται τρομοκράτης για ένα κράτος, θεωρείται απελευθερωτής του άλλου», και επίσης ποτέ καμία παρακρατική ομάδα δεν έχει αποκαλεστεί ως τρομοκρατική. Αρκετοί υποστηρίζουν ότι η ασάφεια του όρου επηρεάζεται και από τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία καταβάλλοντας προσπάθεια να διαδώσουν σωστά το μήνυμα καταφέρνουν να το κάνουν ακόμα πιο περίπλοκο.

Σε μια προσπάθεια ορισμού του φαινομένου της τρομοκρατίας η ακαδημαϊκή κοινότητα των Η.Π.Α. με επικεφαλή  τον Alex P. Schmid κατέληξε στον παρακάτω ορισμό: «Η τρομοκρατία είναι μία μέθοδος από επαναλαμβανόμενες πράξεις βίας, τις οποίες αναλαμβάνουν παράνομες ομάδες ή και άτομα κρατικών υπηρεσιών για εγκληματικούς και πολιτικούς σκοπούς». Στο εγχειρίδιο ο Schmid και οι συνεργάτες του προσπάθησαν να αναλύσουν το φαινόμενο σε επιμέρους έννοιες και ορισμούς όπως το ότι η τρομοκρατία αναφέρεται, αφενός, σε μια θεωρία σχετικά με την αποτελεσματικότητα μιας ειδικής μορφής ή τακτικής καταναγκαστικής πολιτικής βίας και, αφετέρου, μιας συνωμοτικής πρακτικής, χωρίς νομικούς ή ηθικούς περιορισμούς, που απευθύνεται κυρίως σε πολίτες και μη μαχητές και η οποία εκτελείται με στόχο προπαγανδιστικές και ψυχολογικές επιπτώσεις σε διάφορα ακροατήρια και τμήματα σύγκρουσης. Η τρομοκρατία ως τακτική χρησιμοποιείται σε τρία βασικά πλαίσια: (i) παράνομη κρατική καταστολή, (ii) προπαγανδιστική διέγερση από μη κρατικούς φορείς σε περιόδους ειρήνης ή έξω από τις ζώνες των συγκρούσεων και (iii) παράνομη τακτική παράτυπου πολέμου που απασχολούνται από κρατικούς και μη κρατικούς φορείς. Τα κυριότερα άμεσα θύματα τρομοκρατικών επιθέσεων δεν είναι γενικά οποιαδήποτε ένοπλη δύναμη, αλλά είναι συνήθως πολίτες, μη μαχητές ή άλλα αθώα και ανυπεράσπιστα πρόσωπα που δεν φέρουν άμεση ευθύνη για τη σύγκρουση που προκάλεσε τρομοκρατικές πράξεις. Η σωματική βία ή η απειλή που συνεπάγεται η χρήση τρομοκρατικών φορέων περιλαμβάνει πράξεις θανατηφόρων βιαιοπραγιών (όπως βομβιστικές και ένοπλες επιθέσεις), απειλητικές πράξεις για τη ζωή, μορφές ομηρίας για καταναγκαστικές διαπραγματεύσεις καθώς και  ενέργειες που περιλαμβάνουν απαγωγές, μυστικές κρατήσεις, βασανιστήρια και δολοφονίες. Οι πράξεις τρομοκρατίας σπάνια παραμένουν μόνες τους, αλλά αποτελούν μέρος μιας εκστρατείας βίας, η οποία από μόνη της μπορεί, λόγω του κατά εξακολούθηση χαρακτήρα των βιαιοπραγιών και των μελλοντικών απειλών, να δημιουργήσει ένα διάχυτο κλίμα φόβου που επιτρέπει στους τρομοκράτες να χειραγωγούν την πολιτική διαδικασία. Η άμεση πρόθεση τρομοκρατικών ενεργειών είναι η τρομοκρατία, ο εκφοβισμός, ο ανταγωνισμός, ο αποπροσανατολισμός, η αποσταθεροποίηση, ο εξαναγκασμός, ο εξαναγκασμός ή η πρόκληση ενός πληθυσμού-στόχου, με την ελπίδα να επιτευχθεί από την προκύπτουσα ανασφάλεια ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα εξουσίας.

Άλλοι ορισμοί που έχουν δοθεί είναι από τον Hoffman: «η τρομοκρατία είναι η βία ή η απειλή της βίας που χρησιμοποιείται και κατευθύνεται για την επιδίωξη ή την εξυπηρέτηση ενός πολιτικού στόχου». Οι Viotti και Kauppi ορίζουν την τρομοκρατία ως κίνηση κατευθυνόμενη εναντίον άοπλων και έχει σχεδιαστεί για εμφυσήσει τον φόβο στο κοινό. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμα πλήρης συμφωνία για τον ακριβή ορισμό κάθε πτυχής της τρομοκρατίας, αν και, όπως υποστηρίζει ο Tore Bjørgo πολλοί οφείλουν να αποδεχθούν την ιδέα ότι «η τρομοκρατία είναι ένα σύνολο μεθόδων ή στρατηγικών μάχης από μια αναγνωρίσιμη ιδεολογία ή κίνηση και ότι συνεπάγεται προμελετημένη χρήση βίας ενάντια σε μη στρατιωτικούς στόχους προκειμένου να επιτευχθεί ψυχολογική επίδραση σε άλλους εκτός από τους άμεσους στόχους». Όπως λέει ο ίδιος σχετικά με τις προσπάθειες προσδιορισμού της τρομοκρατίας: «Στο παρελθόν, η τρομοκρατία ήταν αναμφισβήτητα ευκολότερο να προσδιοριστεί από ότι σήμερα. Για να χαρακτηριστεί ως τρομοκρατία, η βία πρέπει να διαπράττεται από ένα άτομο που ενεργεί κατ’ εντολή ή για λογαριασμό κάποιας οργανωτικής οντότητας ή κίνησης με κάποια συνωμοτική δομή και αναγνωρίσιμη αλυσίδα διοίκησης. Το κριτήριο αυτό, ωστόσο, δεν επαρκεί πλέον. Τα τελευταία χρόνια, μια ποικιλία τρομοκρατικών κινημάτων υιοθέτησε μια στρατηγική “δικτύων χωρίς ηγέτες”, προκειμένου να εμποδιστεί η προσπάθεια των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των υπηρεσιών πληροφοριών να τους διεισδύσουν».

Αξίζει να σημειωθεί και ο ορισμός που προσπάθησε να δώσει το Υπουργείο Αμύνης των Η.Π.Α: «Τρομοκρατία είναι η εκ προθέσεως χρήση παράνομης βίας ή απειλής χρήσης βίας με σκοπό την πρόκληση φόβου και τον εξαναγκασμό κυβερνήσεων και κοινωνιών για την επίτευξη στόχων πολιτικών, θρησκευτικών και ιδεολογικών». Σε αντίθεση με την αμερικανική κυβέρνηση η βρετανική χρησιμοποιεί έναν πιο σύντομο ορισμό για την έννοια της τρομοκρατίας: « είναι η χρήση βίας για πολιτικούς λόγους και περιλαμβάνει κάθε χρήση βίας με στόχο να εκφοβίσει την κοινή γνώμη ή κάθε τμήμα της».

Τέλος, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη τρομοκρατία είναι: « Μία αγωνιώδης μέθοδος επαναλαμβανόμενης βίαιης δράσης από μυστικούς ή ημιμυστικούς μεμονωμένους δράστες, ομάδες ή κρατικούς υπαλλήλους για ιδιοσυγκρασιακούς, εγκληματικούς ή πολιτικούς λόγους, οι κύριοι στόχοι της οποίας, σε αντίθεση με αυτόν της δολοφονίας, οι ευθείς στόχοι της βίας δεν είναι και οι κύριοι».

Πολλοί εξακολουθούν να συζητούν τι θα κατηγοριοποιηθεί ως «τρομοκρατία». Στην πραγματικότητα, μία από τις κριτικές των ορισμών της τρομοκρατίας έχει να κάνει με τη συμπερίληψη ή την έλλειψη του κράτους ως δράστη βίας. Μερικοί μελετητές χαρακτηρίζουν και την κρατική τρομοκρατία ως ένας είδος τρομοκρατίας.

Ακόμη, και σήμερα δεν έχει τελειοποιηθεί ο ορισμός της τρομοκρατίας. Νέες γενιές ιδεών δημιουργούν νέες κατηγορίες. Η τρομοκρατία θεωρείται ένας φαύλος κύκλος, ο οποίος τροφοδοτείται συνεχώς με νέα στοιχεία.

Χριστίνα Τσελεμπίδου, Διεθνολόγος

Πηγές:

Schmid, A. P. The Revised Academic Consensus Definition of Terrorism, Handbook of Terrorism Research, A. P. Schmid (Editor), London, Routledge, 2011, pp.86-87 (02/01/2018, 19:00)

 Bruce Hoffman,« Inside Terrorism»,2006,  New York, New York Oxford University Press (02/01/2018, 17:47)

 Viotti, P. R. & Kauppi, M. V. , 2013, International Relations and World Politics (5th Edition), New York, New York. Pearson (27/12/2017, 12:32)

 http://internationalrelations.org/terrorism/ (30/09/2017, 18:00)

 FM 100-20, Military Operations in Low Intensity Conflict,5 December 1990, and Joint Publication 1-02 , Department of Defense Dictionary of Military and  Associated terms, 12 April 2001 , as amended through January 2003 (05/01/2018, 21:02)

 International Encyclopedia of Terrorism, 1997 ed., s.v  “The Official View”

 International Encyclopedia of Terrorism, 1997 ed., s.v “The Academic View”

Πηγή Εικόνας: https://www.google.com/search?q=terrorism+images&tbm=isch&ved=2ahUKEwi46Zn7mKjsAhUS4oUKHbjvD8UQ2-cCegQIABAA&oq=terrorism+&gs_lcp=CgNpbWcQARgAMgIIADICCAAyBAgAEEMyBAgAEEMyBAgAEEMyBAgAEEMyBAgAEEMyAggAMgIIADICCABQst47WLLeO2D77jtoAHAAeACAAXeIAXeSAQMwLjGYAQCgAQGqAQtnd3Mtd2l6LWltZ8ABAQ&sclient=img&ei=RLOAX7i3GJLElwS437-oDA&bih=969&biw=1920&rlz=1C1CHBD_enGR919GR919#imgrc=2ZdlH5mBMSkVIM&imgdii=eeXJjCur7Jl2WM

(Visited 43 times, 1 visits today)

Κλείσιμο