Written by 6:00 μμ Αρθρογραφία, Επικαιροτητα, Μάριος Μουρατάι

O ρόλος του ιατρού σε μια απεργία πείνας | Μάριος Μουρατάι

Οι γιατροί δεν πρέπει να εμπλέκονται σε καταναγκαστικές διαδικασίες, καθώς τους κάνει να συμμετέχουν στη συνολική κατάσταση βασανιστηρίων ή άλλων ειδών κακομεταχείρισης.

Παρότι η πείνα πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, η προσοχή έχει επικεντρωθεί πρόσφατα στην αποχή από την σίτιση ενός συγκεκριμένου κρατούμενου. Ο Δημήτρης Κουφοντίνας  από τις 8 Ιανουαρίου αρνείται οποιαδήποτε μορφή φαγητού ως ύστατη μορφή διαμαρτυρίας ενάντια στους φωτογραφικούς νόμους της κυβέρνησης, η οποία αρνείται επιδεικτικά την μεταγωγή του κρατουμένου στις φυλακές Κορυδαλλού, όπως προβλέπει η υπάρχουσα νομοθεσία. Το πολιτικό υπόβαθρο, η ορθότητα των επιλογών και ο καταμερισμός ευθυνών δεν είναι ωστόσο ο σκοπός του παρόντος άρθρου. Θα επικεντρωθούμε, αντιθέτως, στην αποδόμηση του όρου ‘απεργία πείνας’ και στον ρόλο ενός γιατρού που περιθάλπει έναν απεργό πείνας.

Είναι ευκόλως αντιληπτό βέβαια ότι προκύπτουν ιδιαίτερα λεπτεπίλεπτα ηθικά ζητήματα σχετικά με το κατά πόσον η κοινωνία πρέπει να επιτρέψει σε κάποιον να αυτοκτονήσει λόγω πείνας και ποιος ρόλος πρέπει να διαδραματίζει ένας γιατρός σε μια τέτοια περίπτωση, ανεξάρτητα από την πρόθεση, την πολιτική άποψη ή το ιδίων όφελος.

Απεργία Πείνας

Ο κρίσιμος παράγοντας για τον καθορισμό της διάρκειας επιβίωσης ενός απεργού πείνας είναι ο ορισμός της νηστείας στη συγκεκριμένη περίπτωση. Μια πλήρης νηστεία – χωρίς φαγητό και χωρίς νερό – οδηγεί σε θάνατο από αφυδάτωση μέσα σε λίγες μέρες. Ωστόσο, οι νηστείες μπορούν να συνεχιστούν για εβδομάδες εάν ο απεργός δεν σιτίζεται αλλά πίνει αρκετό νερό. Έχουν παρατηρηθεί νηστείες διάρκειας έως 50 ημέρες, όπως και στην περίπτωση Κουφοντίνα. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο από μελέτες παρόμοιων περιπτώσεων, είναι το γεγονός ότι οι κλασσικοί κοιλιακοί πόνοι που παρατηρούνται για παράδειγμα σε συντηρητικές νηστείες, δεν υπάρχουν κατά τη διάρκεια της ολικής απεργίας πείνας καθώς το ίδιο το σώμα το απεργού λειτουργεί αναλγητικά.

Οι απεργοί που δεν αποκτούν αρκετές θερμίδες για να ισοσταθμίσουν το θερμιδικό ισοζύγιο τους με την καταναλωμένη ενέργεια, πρέπει είτε να μειώσουν τη δραστηριότητά τους είτε να αντλήσουν από τα βιοχημικά αποθέματα – κυρίως λίπη – στο σώμα τους. Μόλις εξαντληθεί το λίπος, η μυϊκή πρωτεΐνη γίνεται η πηγή των αμινοξέων που το ήπαρ χρειάζεται να παράγει γλυκόζη. Από την στιγμή που εξαντλείται και το μυϊκό απόθεμα του ασθενή, οι σπασμοί και ο θάνατος μπορούν να προκύψουν ανά πάσα στιγμή λόγω της υπογλυκαιμίας, της κατάστασης στην οποία υπάρχει πολύ λίγο το σάκχαρο (ενέργεια) στο αίμα.

Κατά συνέπεια, το πόσο καιρό ένας απεργός πείνας μπορεί να επιβιώσει εξαρτάται από το μέγεθος των αποθεμάτων λίπους του. Καθώς το λίπος εξαφανίζεται, ο λήθαργος ακολουθεί. Η αρτηριακή πίεση μειώνεται έως ότου τελικά είναι ανεπαρκής για την υποστήριξη της κυκλοφορίας. Ενδεχομένως, το τέλος να οφείλεται και σε θανατηφόρες ανωμαλίες στον καρδιακό ρυθμό. Ο θάνατος μπορεί επίσης να προκληθεί και από λειτουργική ανεπάρκεια της καρδιάς ή άλλων οργάνων.

Ρόλος Ιατρού

Οι κυριαρχούσες αποφάσεις σχετικά με το κατά πόσον θα προβεί ένας ιατρός σε αναγκαστική σίτιση ενός απεργού πείνας, ή όχι, λαμβάνονται από κυβερνητικούς αξιωματούχους, όχι γιατρούς, και διαφέρουν μεταξύ και ακόμη και εντός των χωρών. Ενίοτε, τέτοιες πολιτικές θέτουν τον ιατρό ενάντια κρατικών αξιωματούχων. Οι γιατροί των φυλακών, μεταξύ άλλων, προστατεύουν τους κρατούμενους και από κακοποίηση από υπαλλήλους της φυλακής και, ως εκ τούτου, πρέπει να προστατεύουν συνεχώς την επαγγελματική τους ακεραιότητα, χωρίς να δέχονται απλώς επίσημες εντολές. Καταλαβαίνει κανείς λοιπόν ότι τα σύνορα σωστού /λάθους είναι ισχνά.

Ένας γιατρός διαφέρει από τους περισσότερους υπαλλήλους, επειδή δεν μπορεί πάντα να περιμένει από τον εργοδότη του να μοιραστεί την επαγγελματική του ηθική. Ένας βασικός κανόνας της ιατρικής είναι το ‘κάνε τα πάντα για να διατηρήσεις τη ζωή ενός ασθενούς’, μια φιλοσοφία που οδήγησε τον Δρ. Ο Cooper, ως ιατρού στην φυλακή Parkhurst της Βρετανίας, να παρέμβει στην περίπτωση ενός κρατουμένου που δεν είχε φάει εθελοντικά για 18 μήνες. Ωστόσο, μια ακόμα Ιπποκρατική ρήση δηλώνει ότι ‘Πριν απ’ όλα μην βλάψεις τον ασθενή σου’.

Ως μελλοντικός ιατρός που δεν έχει ποτέ αντιμετωπίσει παρόμοιες καταστάσεις, μπορώ μόνο να εκτιμήσω πόσο επώδυνο μπορεί να είναι αυτό το δίλημμα. Ακόμα κι αν η απόφαση αναβληθεί λίγες μέρες με την ελπίδα ότι ο κρατούμενος θα αλλάξει γνώμη, ο απεργός κινδυνεύει να πεθάνει ξαφνικά και απροσδόκητα.

Αναμφίβολα, θα υπάρχει υποχρέωση του ιατρού για παροχή στον κρατούμενο μιας πλήρους ενημέρωσης σχετικά με τους κινδύνους των επιλογών του και για παροχή ψυχιατρικής υποστήριξης. Μην ξεχνάμε βέβαια ότι ακόμη και η καταναγκαστική σίτιση έχει τα όριά της, επειδή ο κρατούμενος μπορεί να κάνει άμεσο εμετό αποβάλλοντας ό, τι έχει ταϊστεί

Επίσης ένας ιατρός πρέπει να εξετάσει εάν ένας φυλακισμένος, όσο λογικός και αν δήλωνε όταν ξεκίνησε την απεργία πείνας, μπορεί να διατηρήσει σώας τας φρένας, από τις επιπτώσεις της πείνας, ώστε να είναι σε θέση να πάρει μια λογική απόφαση για το αν θα σταματήσει ή θα συνεχίσει.

Σε περίπτωση που ο θεράπων ιατρός αποφασίσει ότι ο απεργός δεν διαθέτει λογική κρίση, μπορεί άμεσα να προχωρήσει σε προσεκτική νάρκωση του ασθενή, φυσικό περιορισμό και  (προσεκτική) αναγκαστική σίτιση μέσω γαστρικού σωλήνα. Και αυτή είναι η ΜΟΝΑΔΙΚΗ περίπτωση που ο ιατρός πρέπει να προβεί σε αναγκαστική σίτιση.

Εν κατακλείδι

Στη συντριπτική πλειονότητα των απεργιών πείνας, οι απεργοί δεν θέλουν να πεθάνουν, αλλά χρησιμοποιούν τα μόνα μέσα διαμαρτυρίας που πιστεύουν ότι τους έχουν απομείνει. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι υπάρχουν μερικοί απεργοί πείνας που θέλουν να πεθάνουν, βλέποντας την κατάστασή τους ως απελπιστική και θέλουν να αξιοποιήσουν στο έπακρο τη διαμαρτυρία τους. Μπορεί εξίσου να υποστηριχθεί ότι η υποβολή τέτοιων απεργών σε βδομάδες, ή ακόμα και σε μήνες αναγκαστικής σίτισης μπορεί να αναπαράγει την συνολική απελπιστική κατάστασης που βιώνουν. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η καταναγκαστική σίτιση είναι πράγματι μια μορφή απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης και τροφοδοτεί την απελπισία τους. Οι γιατροί δεν πρέπει να εμπλέκονται σε καταναγκαστικές διαδικασίες, καθώς τους κάνει να συμμετέχουν στη συνολική κατάσταση βασανιστηρίων ή άλλων ειδών κακομεταχείρισης. Η απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, στο διεθνές δίκαιο, είναι “παράνομη” και θεωρείται βασανιστήρια. Δεν υπάρχει χώρος για την αναγκαστική σίτιση στην ιατρική για ψυχιατρικά σταθερούς ασθενείς.

Μάριος Μουρατάι, Φοιτητής Ιατρικής

Πηγή Εικόνας: https://images.theconversation.com/files/288957/original/file-20190821-170941-d3qihc.jpg?ixlib=rb-1.1.0&q=45&auto=format&w=1200&h=1200.0&fit=crop

(Visited 68 times, 1 visits today)

Κλείσιμο