Written by 9:20 μμ Αφιερώματα

Και εγένετο Ελλάς | Εβελίνα Παπαδοπούλου

Η λέξη «Ελλάς» υπήρχε από την αρχαιότητα ως η περιοχή που κατοικούσαν Έλληνες. Όμως, όπως και αργότερα επί ρωμαϊκής, βυζαντινής και οθωμανικής αυτοκρατορίας που ακολούθησαν, δεν υπήρχε η έννοια του Έλληνα ως μέλους ενός εθνικού κράτους. Η συνείδηση του «συνανήκειν» αναπτυσσόταν μόνο σε περίοδο που ο εχθρός πλησίαζε επικίνδυνα. Ο 19ος αιώνας με την ανάπτυξη των εθνικισμών, συνέβαλε στο να δουν οι Έλληνες τα κοινά τους στοιχεία. Η ιδέα της επανάστασης και η δημιουργία εθνικού κράτους είχε σαφείς επιρροές από την γαλλική αλλά και από την αμερικανική επανάσταση του προηγούμενου αιώνα. Αυτό είναι φανερό αν κοιτάξει κανείς την Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου. Εκεί, όπως είχαν κάνει οι Αμερικάνοι, οι Έλληνες επαναστάτες διακήρυξαν την ελληνική ανεξαρτησία.

Μια επανάσταση έχει ιδεολογική υπόσταση και προϋποθέτει την κινητοποίηση των μαζών. Είναι απαραίτητη η ύπαρξη ενός κοινωνικού υποκειμένου για την επανάσταση το οποίο θα διατυπώσει την αξία της. Μέσα στην κλειστή οθωμανική αυτοκρατορία δεν ήταν εύκολο να αναπτυχθούν και να διαδοθούν ιδέες. Ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό ήταν τα εμπορικά δίκτυα τα οποία διαχειριζόταν η αστική τάξη. Αυτή η αστική τάξη που αλληλεπιδρούσε με την Ευρώπη κατάλαβε την αδυναμία του συστήματος της οθωμανικής αυτοκρατορίας και μπόρεσε να διατυπώσει το αίτημα της επανάστασης. Έτσι αν και καθυστερημένα σε σύγκριση με την Ευρώπη αναπτύσσεται ένας Νεοελληνικός Διαφωτισμός. Ο Διαφωτισμός βέβαια δεν θέτει θέμα επανάστασης αλλά αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη των ιδεών που θα οδηγήσουν στην επανάσταση. Το Σύνταγμα του Ρήγα αλλά και τα υπόλοιπα Επαναστατικά Συντάγματα έδιναν και στους άκληρους πολίτες πλήρη δικαιώματα. Αυτή η δημοκρατία δεν τρόμαζε τους Έλληνες. Τους ενέπνεε.

Προεπισκόπηση εικόνας
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7_%CF%84%CE%BF%CF%85_1821

Ένας θεσμός που βρέθηκε με την πλάτη στο τοίχο με τις επαναστατικές δράσεις, ήταν το Πατριαρχείο. Ο Πατριάρχης ήταν μέλος της Οθωμανικής διοίκησης και συνεπώς μόλις πληροφορήθηκε για την αποτυχία του Ιερού Λόχου στη Βλαχία αλλά και για τις επαναστατικές δράσεις στον ελλαδικό χώρο, αφόρισε την επανάσταση. Δεν είχε επιλογή, ήταν διοικητικός υπάλληλος του Σουλτάνου. Ο σουλτάνος όμως, δεν ικανοποιήθηκε. Το Πάσχα του 1821 καθαίρεσε τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’ και τον εκτέλεσε δια απαγχονισμού. Η εκτέλεση θεσμικών μελών ήταν κάτι σύνηθες για την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά ο αργός και βασανιστικός θάνατος, και η έκθεση βασανισμένου νεκρού Πατριάρχη στην πύλη του Πατριαρχείου, εξευτέλιζε τον θεσμό. Τα νέα για την εκτέλεση του Πατριάρχη έφτασαν γρήγορα στην Πελοπόννησο με αποτέλεσμα να ξεσπάσει επίσημα η επανάσταση στις 14 Μαρτίου στα Καλάβρυτα. Πλέον, στις επαναστατημένες περιοχές, θεωρείτο αυτονόητο ότι ο κλήρος δηλώνει πίστη στην επανάσταση και όχι στον Σουλτάνο. Αποδεικνύεται έτσι, ότι η επανάσταση είχε πολιτικό προορισμό, όχι θρησκευτικό.

Προεπισκόπηση εικόνας
https://piotita.gr/2018/03/24/%CF%80-%CE%AE%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%82-1821-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1-%CE%B7-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD/

Η πολιτική διάσταση της επανάστασης φαίνεται επίσης από τη δημιουργία τοπικών αυτοδιοικήσεων μέσα στον επαναστατημένο ελληνικό χώρο με μεγάλη ισχύ, όπως η Μεσσηνιακή Γερουσία. Ο επικεφαλής Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης τον Μάρτιο του 1821 εξέδωσε έκκληση στους άνδρες της Αμερικανικής συμπολιτείας. Το κείμενο αυτό, που θα μπορούσε να έχει γραφτεί από τον Βολταίρο, έφτασε στον προορισμό του και διαβάστηκε από τους εκπροσώπους του αμερικανικού έθνους. Παρόλα αυτά, θα θεωρούσε κανείς δεδομένο ότι η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου ορίζοντας μια κεντρική κυβέρνηση θα προέβλεπε τη διάλυση των σωμάτων από τη στιγμή που δεν υπήρχε πρόβλεψη για ομοσπονδιακή λειτουργία της Ελλάδας. Αυτό δεν έγινε με αποτέλεσμα όταν έφτασε ο Δημήτριος Υψηλάντης ως απεσταλμένος της Φιλικής Εταιρείας για να κυβερνήσει τους επαναστατημένους Έλληνες, τα τοπικά σώματα ένιωσαν ότι απειλούνται και δεν τον άφηναν να δράσει.

Προεπισκόπηση εικόνας
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7_%CF%84%CE%BF%CF%85_1821#%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%B8%CE%B1_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AF%CE%BC%CE%B7%CF%83%CE%B7

Οι προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων δεν μπορούν να ντυθούν με λέξεις. Οι δράσεις τους, οι σκέψεις τους, οι δυσκολίες που βίωσαν παλεύοντας για εννέα χρόνια με έναν ανώτερο εχθρό προκαλούν θαυμασμό και ευγνωμοσύνη. Μη ξεχνάμε ότι ένας φαινομενικά αδύναμος λαός κατάφερε να θριαμβεύσει έναντι μιας αυτοκρατορίας. Η Επανάσταση ήταν το πρώτο επιτυχημένο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα στον κόσμο της Νεώτερης Ευρώπης. Απόρροια των δράσεων τους είναι ένα εθνικό κράτος που δεν θυμίζει σε τίποτα την αρχαιότητα που έβλεπε βασικά αυτοδιοικούμενες πόλεις-κράτη αλλά ούτε και τη βυζαντινή αυτοκρατορία που ποτέ δεν επέλεξε να καλείται Ελλάδα. Οι άνθρωποι αυτοί, μας έδωσαν τη δυνατότητα να μιλάμε για Ελλάδα. Μπορεί εν αρχή το νεοσύστατο ελληνικό κράτος να περιορίστηκε σε στενά σύνορα αλλά υπήρχε πλέον κράτος για να αγκαλιάσει το ελληνικό έθνος. Υπήρχε Ελλάδα.

Εβελίνα Παπαδοπούλου, Ιστορικός

Πηγή Εικόνας: https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.protothema.gr%2Fgreece%2Farticle%2F836269%2F200-hronia-apo-to-1821-to-kapodistriako-panepistimio-tima-tin-elliniki-epanastasi%2F&psig=AOvVaw3ObtX-zWaXKNTi4k7xO2Ow&ust=1711480403839000&source=images&cd=vfe&opi=89978449&ved=0CBQQjhxqFwoTCLCijb6PkIUDFQAAAAAdAAAAABAE

(Visited 39 times, 1 visits today)
Κλείσιμο