Μέσα σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και γεμάτο προκλήσεις οικονομικό περιβάλλον, όπως είναι το ελληνικό, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν άμεσα στα νέα δεδομένα, να γίνουν περισσότερο καινοτόμες, να αναζητήσουν νέα κεφάλαια και μορφές χρηματοδότησης, να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους, να προβλέψουν εγκαίρως τυχόν κινδύνους και να γίνουν ανταγωνιστικότερες.
Από την πλευρά της η εκάστοτε κυβέρνηση πρέπει να δίνει τα κατάλληλα κίνητρα και ενισχύσεις με γνώμονα τα παραπάνω. Στο παρελθόν, διάφορα πολιτικά πρόσωπα και οικονομικοί αναλυτές τόνιζαν την ανάγκη δημιουργίας κινήτρων, μεταξύ άλλων την μείωση και σταθεροποίηση της φορολογίας αλλά και την πάταξη της γραφειοκρατίας και των πολύπλοκων και χρονοβόρων διαδικασιών της. Αυτά όπως τονίζεται μέχρι και σήμερα είναι το κλειδί που θα προσελκύσει νέους επενδυτές, θα οδηγήσει σε ίδρυση νέων επιχειρήσεων και κατ’ επέκταση θα φέρει νέες θέσεις εργασίας, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει τις ήδη υφιστάμενες επιχειρήσεις οι οποίες λόγω των οικονομικών συγκυριών της χώρας βρίσκονται σε οριακή κατάσταση.
Ασφαλώς μια μείωση των φορολογικών συντελεστών σε συνδυασμό με απλούστευση των επιχειρηματικών διαδικασιών, είναι κάτι το θεμιτό, και εκτός από σημαντική στήριξη, προδίδει σεβασμό και αλληλεγγύη του κράτους έναντι οποιουδήποτε επιθυμεί να επενδύσει τα κεφάλαιά του στη χώρα. Αν όμως γίνει μια εμβάθυνση στα άδυτα της ελληνικής οικονομίας, θα διαπιστώσει κανείς ότι άλλη είναι η μεταβλητή που στην Ελλάδα…”πονάει”, και στην οποία αν δοθεί η πρέπουσα σημασία, είναι ικανή να οδηγήσει στην άμεση αύξηση της αποτελεσματικότητας και της δυναμικής των επιχειρήσεων στην χώρα. Η μεταβλητή αυτή είναι το μέγεθος των επιχειρήσεων.
Τα κριτήρια τα οποία καθορίζουν το μέγεθος μιας επιχείρησης είναι ο αριθμός των εργαζομένων, ο κύκλος εργασιών της, και το σύνολο του Ισολογισμού της. Προκειμένου να χαρακτηριστεί μια επιχείρηση ανάλογα με το μέγεθός της, πρέπει να πληροί
τουλάχιστον 2 από τα 3 αυτά κριτήρια. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται και τα κατώτατα όρια για να χαρακτηριστεί μια επιχείρηση πολύ μικρή, μικρή, μεσαία ή μεγάλη.
| Μέγεθος επιχείρησης | Κριτήριο 1: Αριθμός Εργαζομένων | Κριτήριο 2: Ετήσιος Κύκλος Εργασιών | Κριτήριο 3: Σύνολο Ετήσιου Ισολογισμού |
| Πολύ μικρή | <10 | ≤ 2 εκ.€ | ≤ 2 εκ. € |
| Μικρή | <50 | ≤ 10 εκ. € | ≤ 10 εκ. € |
| Μεσαία | ≤250 | ≤ 50 εκ. € | ≤ 43 εκ. € |
| Μεγάλη | >250 | > 50 εκ. € | > 50 εκ. € |
Στην Ελλάδα βάση επίσημων στοιχείων οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιστοιχούν περίπου στο 99,5% του συνόλου των νομικών προσώπων της χώρας. Το ποσοστό αυτό, όντας πολύ υψηλό, μαρτυρά και τα μεγάλα προβλήματα που ενδέχεται να προκύπτουν για αυτές τις οντότητες, ιδιαίτερα σε ταραχώδεις περιόδους όπως είναι αυτή της πανδημίας, ή των μνημονίων και της λιτότητας. Τέτοια προβλήματα κατά κύριο λόγο, είναι η έλλειψη ρευστότητας, η δυσκολία εύρεσης νέων κεφαλαίων, η αύξηση του λειτουργικού τους κόστους αλλά και πίεσης λόγω του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα όταν η επιχείρηση δεν έχει να προσφέρει κάτι το καινοτόμο. Έντονο είναι πλέον και το πρόβλημα του εφοδιασμού πρώτων υλών και εμπορευμάτων, λόγω της κρίσης της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας που έφερε ο covid19. Όλα τα παραπάνω είναι ικανά να αποβούν μοιραία για μια επιχείρηση λίγων ατόμων, μικρού τζίρου, πιθανόν χαμηλής παραγωγικότητας, χωρίς διευρυμένο κύκλο πελατών και προμηθευτών και χωρίς δυνατότητα να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική.
Ένας σημαντικός παράγοντας προκειμένου να λυθεί το παραπάνω πρόβλημα και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας όχι απλά να φυτοζωούν αλλά να εδραιωθούν και να ισχυροποιήσουν τη θέση τους στην αγορά είναι η δυνατότητα των συνεργασιών. Όπου συνεργασία μπορεί να σημαίνει συγχώνευση, εξαγορά ή κάθε λογής κοινοπραξία. Τα οφέλη μιας συγχώνευσης μεταξύ δυο επιχειρήσεων είναι πολλαπλά τόσο για τις ίδιες τις επιχειρήσεις όσο και για την ευρύτερη οικονομία.
Αρχικά, η «νέα» εταιρεία που θα προκύψει από την συγχώνευση αποκτά άμεσα μεγαλύτερη δυναμική, καθώς διευρύνεται ο εξοπλισμός, αυξάνονται τα πάγια και η περιουσιακή κατάσταση γενικότερα, ενώ ταυτόχρονα εισέρχονται στο νέο σχήμα, νέες τεχνολογίες, νέες τεχνογνωσίες αλλά και αύξηση του ανθρωπίνου δυναμικού. Ακόμη η μεγέθυνση και η σύσταση αυτής της νέας εταιρείας θα έχει ως επακόλουθο την διεύρυνση του πελατολογίου της αλλά και των προμηθευτών οι οποίοι θα προμηθεύουν το σχήμα με α’ ύλες σε ανταγωνιστικότερες τιμές και με ικανοποιητικότερους όρους πίστωσης, απ’ ότι πριν την συγχώνευση, μιας και τώρα θα βελτιωθεί η φερεγγυότητα και η φήμη της στην αγορά.
Ο συνδυασμός όλων των παραπάνω και η σωστή εκμετάλλευση των ισχυρών σημείων των δυο εταιρειών από τις οποίες θα προκύψει το νέο σχήμα, είναι πολύ πιθανόν να έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων που πωλεί ή των υπηρεσιών που προσφέρει. Στη συνέχεια, όσο το νέο σχήμα εξελίσσεται και ισχυροποιεί την θέση του στην αγορά, θα υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω διεύρυνσης του ανθρωπίνου δυναμικού μέσω νέων προσλήψεων, γεγονός που θα οδηγήσει και σε μείωση της ανεργίας. Το νέο ανθρώπινο δυναμικό με την σειρά του θα φέρει περισσότερη παραγωγικότητα και φυσικά αύξηση της κερδοφορίας.
Γίνεται επομένως κατανοητό ότι η επιχείρηση θα μεγαλώσει το κομμάτι που της αναλογεί στην αγορά, έχοντας πλέον γίνει περισσότερο ανταγωνιστική, ενώ η βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς της θα οδηγήσει και στην εύκολη εξεύρεση νέων κεφαλαίων. Τα νέα αυτά κεφάλαια κατά κύριο λόγο θα μπορούν να προέρχονται από δανειοδοτήσεις τραπεζών, πλέον με ευνοϊκούς όρους. Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό, ότι σύμφωνα με στοιχεία, το 2020 οι μισές μικρομεσαίες επιχειρήσεις απευθύνθηκαν στο τραπεζικό σύστημα για δανεισμό αλλά από αυτές μόλις το 30% κατάφερε να εγκριθεί το δάνειό τους. Οι υπόλοιπες, στις οποίες δεν εγκρίθηκε το δάνειο, είτε απορρίφθηκαν από την τράπεζα ως αφερέγγυες λόγω της κακής τους οικονομικής κατάστασης και της απουσίας ενός βιώσιμου επιχειρηματικού μοντέλου, είτε οι ίδιες απέρριψαν την αίτησή τους λόγω των υψηλών επιτοκίων δανεισμού. Αυτό και μόνο φανερώνει πολλά σχετικά με το πόσο εύκολο ή όχι είναι να δανειοδοτηθεί μια πολύ μικρή επιχείρηση και με ποιους όρους. Σε δεύτερη φάση πάντως εφόσον το σχήμα που θα προκύψει από την συγχώνευση πληροί τις προϋποθέσεις και έχει αποκτήσει την απαραίτητη δυναμική, είναι πιθανή και η προσέλκυση νέων επενδυτών, οι οποίοι θα προσφέρουν νέα κεφάλαια, και έτσι η τραπεζική δανειοδότηση θα καθίσταται περιττή.
Παρόλα τα οφέλη φυσικά, οι συγχωνεύσεις και εξαγορές κρύβουν μειονεκτήματα και κινδύνους όπως για παράδειγμα είναι η δυσκολία προσαρμογής του προσωπικού του νέου οργανισμού, ο εσωτερικός ανταγωνισμός, το διαφορετικό μισθολογικό καθεστώς, η διαφορετική κουλτούρα και φιλοσοφία της κάθε επιχείρησης, η πιθανή απαλλαγή του πλεονάζοντος προσωπικού ανάλογα και την φύση της εργασίας κ.λπ. Όπως επίσης δεν είναι εφικτό να πραγματοποιηθεί συγχώνευση ή εξαγορά μεταξύ κάθε επιχείρησης που πιθανόν το έχει ανάγκη. Για την ακρίβεια είναι μια διαδικασία, που απαιτεί σοβαρή και απαιτητική ανάλυση από τους εμπλεκόμενους, στην οποία ανάλυση θα καθοριστούν οι στόχοι, οι δυνατότητες, τα αδύναμα σημεία, η διαφορετική δυναμική, θα γίνουν οι κατάλληλοι υπολογισμοί και προβλέψεις, και εφόσον πληρούνται οι διαδικασίες και αποδειχτεί ότι και οι δυο πλευρές επωφελούνται τότε θα προχωρήσει η συνεργασία.
Παρ’ όλους τους κινδύνους λοιπόν που ενδέχεται να υπάρχουν, η συγχώνευση ή εξαγορά επιχειρήσεων φαντάζει ως άμεσο κλειδί που θα μεγαλώσει σε όγκο και δυναμική τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, και επομένως θα τις μετατρέψει σε λιγότερο ευαίσθητες την περίοδο οικονομικών και κοινωνικών αναταραχών και έτσι θα προσαρμοστούν και θα επιβιώσουν ευκολότερα. Αν και εδώ και χρόνια οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να είχαν δείξει περισσότερο ζήλο, παρέχοντας κίνητρα προκειμένου να μεγαλώσουν και να ενισχυθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις, κάτι τέτοιο δεν έγινε.
Φέτος πάντως, χάρη και στην βοήθεια που θα παρέχει το Ταμείο Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης η κυβέρνηση αναμένεται στις αρχές του 2022 να ψηφίσει νομοσχέδιο παροχής κινήτρων με σημαντικότερο την μείωση της φορολογίας κατά 30% κάθε νέου σχήματος που θα προκύψει από συγχώνευση ή συνεργασία επιχειρήσεων, για τρία χρόνια. Έστω και αργά λοιπόν, αν αυτά τα κίνητρα συνοδευτούν και με απλουστευμένες διαδικασίες, θα είναι πολύτιμα και σίγουρα θα στρέψουν το ενδιαφέρον πολλών επιχειρηματιών.
Συμπερασματικά, όπως γίνεται κατανοητό, πλέον το δίλημμα δεν είναι απλά η δημιουργία νέων επιχειρήσεων, αλλά η δημιουργία ισχυρών και ανθεκτικών οργανισμών που ήρθαν για να μείνουν. Το αγκάθι των πολύ μικρών επιχειρήσεων που χαρακτηρίζουν το οικονομικό περιβάλλον της χώρας, πρέπει όσο είναι δυνατόν να αρχίζει να περιορίζεται, και να δίνει τη θέση του σε μεγαλύτερα και ισχυρότερα σχήματα, μέσω φυσικά και των κατάλληλων κινήτρων από τις κυβερνήσεις. Με αυτό τον τρόπο δεν μεγαλώνουν μόνο τα σχήματα αυτά, αλλά βελτιώνεται η παραγωγικότητα, αυξάνονται οι
εξαγωγές, βελτιώνεται το ΑΕΠ, όπως και όλοι οι δείκτες της οικονομίας, κάνοντας την χώρα ελκυστικότερη και για νέους επενδυτές.
Πηγές:
Έρχονται προγράμματα €1,5 δισ. για μικρομεσαίους από το Ταμείο Ανάκαμψης (capital.gr)
Κίνητρα για Εξαγορές & Συγχωνεύσεις στη μετά Covid-εποχή | Grant Thornton Greece (grant-thornton.gr)
ΑΝΑ_Συμβολή-ΜΜΕ_2-19.pdf (ggb.gr)
Οι μεγάλες αδυναμίες της μικρής και μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας | Liberal.gr
Γιατί κόβονται 8 στα 10 δάνεια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων | Capital
Презентация PowerPoint (espa.gr)
Τα φορολογικά κίνητρα για τις συγχωνεύσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων | Ημερησία (imerisia.gr) (Πηγή Εικόνας άρθρου)
Σωκράτης Καρακώτας, Οικονομολόγος
