Written by 12:28 μμ Αρθρογραφία, Βασίλης Τσιαπάλας, Επικαιροτητα

Η Ελευθερία του Τύπου στην Τουρκία και η διείσδυση στα social media| Βασίλης Τσιαπάλας

Η προπαγάνδα, η επιλεκτική παρουσίαση των ειδήσεων καθώς και το κυνήγι (χωρίς καμία υπερβολή) κατά των δημοσιογράφων, από την κυβέρνηση, δίνουν και παίρνουν στο γειτονικό κράτος.

Μελετώντας τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου (World Press Freedom Index) για το τρέχον έτος, 2020, έρευνα που διεξάγεται κάθε χρόνο από τους Reporters Without Borders (RSF), παρατηρείται πως η Τουρκία κατέχει μία εκ των χειροτέρων θέσεων στην παγκόσμια κατάταξη. Για την ακρίβεια από την θέση 1 της κατάταξης, στην οποία βρίσκεται το κράτος με την μεγαλύτερη ελευθερία τύπου, έως τη θέση 180 , στην οποία βρίσκεται το κράτος όπου δεν υπάρχει ούτε μικρό ψήγμα ελευθεροτυπίας, η Τουρκία κατέχει την θέση 154.

Και απ’ ότι φαίνεται δικαιολογημένα βρίσκεται στη θέση αυτή. Η προπαγάνδα, η επιλεκτική παρουσίαση των ειδήσεων καθώς και το κυνήγι (χωρίς καμία υπερβολή) κατά των δημοσιογράφων, από την κυβέρνηση, δίνουν και παίρνουν στο γειτονικό κράτος. Αυτή η παθογένεια της τουρκικής κοινωνίας, όμως, δεν είναι κάτι που δημιουργήθηκε σήμερα ή τα τελευταία χρόνια, αλλά είναι βαθιά ριζωμένη παράδοση που ανάγεται στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα.

Στις ταραγμένες δεκαετίες των 60’s, 70’s, 80’s και 90’s με τα συνεχή πραξικοπήματα και τις αυταρχικές κυβερνήσεις δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο για ελευθερία τύπου και έκφρασης συνάμα. Τα πάντα ήταν ελεγχόμενα και μαρτυρίες δημοσιογράφων έκαναν λόγο για παρενοχλήσεις, παράνομες συλλήψεις μέχρι και θανάτους που η κυβέρνηση απέκρυψε, ιδιαίτερα στη δεκαετία του 1990.

Μόνο κατά την προεκλογική εκστρατεία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το 2001 υπήρξαν μερικές υποσχέσεις φιλελευθεροποίησης του τύπου, όμως μετά την εκλογή του ως πρωθυπουργός της Τουρκίας το 2003 οι ελπίδες αυτές έσβησαν. Από το 2005 με την ψήφιση του νέου φορολογικού νόμου που έδωσε το έναυσμα για την επιβολή υπέρογκων φόρων στους ιδιοκτήτες ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, ξεκίνησαν να γίνονται εμφανή τα πρώτα σημάδια συνέχειας του αυταρχισμού του παρελθόντος από την νέα κυβέρνηση. Η βία, οι διώξεις, οι παράνομες κρατήσεις και πολύ συχνά φυλακίσεις κατά των δημοσιογράφων, όχι μόνο Τουρκικής καταγωγής αλλά και γενικότερα προερχόμενων από όλο τον κόσμο, οι οποίοι εξέφραζαν κάτι αντίθετο από τον επίσημο λόγο της κυβέρνησης και η ενδυνάμωση του μονοπωλίου των φιλοκυβερνητικών μέσων ενημέρωσης, με απώτερο στόχο την χειραγώγηση των πολιτών, άρχισαν να αποτελούν ένα σύνηθες φαινόμενο για την τουρκική κοινωνία.

Κομβικό σημείο για την “τύχη” της ελευθερίας του τύπου στην Τουρκία αποτέλεσε το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου 2016 σε συνδυασμό με την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2017, το οποίο ενίσχυσε και διεύρυνε τις εξουσίες του Ερντογάν μετατρέποντας τον σε κύριο του κράτους, ουσιαστικά “Σουλτάνο”. Τα γεγονότα αυτά άνοιξαν τον δρόμο στην κυβέρνηση για να προχωρήσει σε μαζικό κλείσιμο των μεγαλύτερων ομίλων ενημέρωσης ή την εξαγορά τους από φιλοκυβερνητικούς ομίλους.

Παράλληλα, σημειώθηκαν εκατοντάδες αυθαίρετες συλλήψεις δημοσιογράφων για συμμετοχή των τελευταίων σε δήθεν τρομοκρατικές οργανώσεις που είχαν στόχο να ρίξουν την κυβέρνηση ή κατηγορήθηκαν για δήθεν προσπάθειες δυσφήμισης του Προέδρου Ερντογάν. Το αποτέλεσμα ήταν η φυλάκιση τους από 1 χρόνο μέχρι και ισόβια -δεν χαρακτηρίζεται άλλωστε άδικα η Τουρκία εδώ και μία δεκαετία ως «η μεγαλύτερη φυλακή των δημοσιογράφων» – ενώ όσοι έμειναν έξω δέχονταν παρενοχλήσεις και λογοκρισία σε οποιονδήποτε τομέα ενημέρωσης.

Περνώντας στο σήμερα, είναι γενικά παραδεκτό, πως οι παράνομες συλλήψεις και φυλακίσεις έχουν μειωθεί, χωρίς βέβαια να έχουν επιλυθεί συνολικά τα φαινόμενα της βίας και η κρίση του τομέα της δημοσιογραφίας, αφού πηγές αναφέρουν ότι το 94% περίπου των Μέσων Ενημέρωσης στην Τουρκία σήμερα ανήκουν στην κυβέρνηση. Οι φιλοδοξίες του “Σουλτάνου” έχουν πλέον στραφεί στον πλήρη έλεγχο των social media γεγονός που έγινε αρχικά εμφανές στη διάρκεια του 2019 και στις αρχές του 2020 με τις “ξαφνικές” πτώσεις των social media (Facebook, Instagram, Twitter κλπ.) για μερικές ώρες ή ακόμη και για μια ολόκληρη μέρα μόνο στην επικράτεια της Τουρκίας. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι το νομοσχέδιο του Απριλίου 2020 που καθυστερεί -ευτυχώς- λόγω της πανδημίας. Για να μην αναφερθούν περιττές λεπτομέρειες ουσιαστικά το νομοσχέδιο δίνει απόλυτο έλεγχο των social media σε επιλεγμένους, από την κυβέρνηση, Τούρκους εκπροσώπους. Καθίσταται, λοιπόν, σαφές πως το νομοσχέδιο αυτό τείνει να εξαλείψει και την τελευταία μορφή έγκυρης και έγκαιρης ενημέρωσης στο γειτονικό κράτος.

Όλα τα παραπάνω γεγονότα προκαλούν ανησυχία σχετικά με τον τρόπο που οι πολίτες της Τουρκίας θα καταφέρουν να κατακτήσουν άλλες ελευθερίες, όταν η βασική ελευθερία του τύπου καταπατάται από την κυβέρνηση, ελευθερίες που πολλοί από εμάς μπορέσαμε να γνωρίσουμε από την αρχή της ζωής μας είτε μέσω της τύχης είτε λόγω πολλών άλλων παραγόντων. Και πολύ περισσότερο, αν περάσει τελικά αυτό το νομοσχέδιο για τα social media (που είναι πολύ πιθανό), ποια θα είναι η επόμενη μέρα της ενημέρωσης αφού θα μπορούν να ελέγχονται και τα τελευταία έγκυρα μέσα ενημέρωσης στο κράτος;

Υ.Γ. Όσον αφορά τα υπόλοιπα βαλκάνια, στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου, η Σλοβενία κατέχει την 32η θέση, η Ρουμανία την 48η θέση, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη την 58η θέση, η Κροατία την 59η θέση, η Ελλάδα την 65η θέση, το Κόσοβο την 70η θέση, η Αλβανία την 84η θέση, η Βόρεια Μακεδονία την 92η θέση, η Σερβία την 93η θέση, το Μαυροβούνιο την 105η θέση και η Βουλγαρία την 111η θέση.

Βασίλης Τσιαπάλας, Φοιτητής Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών

Πηγή Εικόνας: https://www.google.com/search?q=%CE%BC%CE%BC%CE%B5&tbm=isch&ved=2ahUKEwih-eHuqJ_pAhUJ-hoKHSI5AQkQ2-cCegQIABAA&oq=%CE%BC%CE%BC%CE%B5&gs_lcp=CgNpbWcQAzICCAAyAggAMgIIADICCAAyAggAMgIIADICCAAyAggAMgIIADICCAA6BAgAEEM6BwgjEOoCECc6BAgjECc6BQgAEIMBUO_bAVjZ6AFgx-kBaAFwAHgEgAGVAYgBnwmSAQMwLjmYAQCgAQGqAQtnd3Mtd2l6LWltZ7ABCg&sclient=img&ei=YLiyXqHJBon0a6LyhEg&bih=939&biw=1663&rlz=1C1GIGM_enGR866GR866&hl=el#imgrc=H-vLCL95xY-vFM

(Visited 192 times, 1 visits today)

Κλείσιμο