Written by 1:40 μμ Άννα Μπιρμπιλοπούλου, Αρθρογραφία, Επικαιροτητα

Για μία άλλη εκπαίδευση | Άννα Μπιρμπιλοπούλου

«Πάντα πίστευα ότι η ιδέα της εκπαίδευσης ήταν να μάθεις να σκέφτεσαι μόνος σου» είναι μια χαρακτηριστική φράση του καθηγητή Κίτινγκ από την ταινία «Ο Κύκλος των χαμένων ποιητών»

Με αφετηρία τις πανελλαδικές εξετάσεις που διεξήχθησαν πρόσφατα , φέτος όπως και κάθε χρόνο, αλλά όσες και όσοι έχουμε περάσει από την επώδυνη και πιεστική αυτή διαδικασία παλαιότερα , αναρωτιόμαστε αν αξίζει αυτή η ψυχική και σωματική οδύνη των παιδιών με σκοπό την εισαγωγή τους στα πανεπιστήμια. Αναρωτιόμαστε ταυτόχρονα τι προσφέρουν στα παιδιά αυτές οι εξετάσεις, αν αποκομίζουν κάποιες ουσιαστικές γνώσεις και αν τελικά μαθαίνουν να σκέφτονται, να διεκδικούν και να εκφράζουν τη γνώμη τους ελεύθερα.

«Πάντα πίστευα ότι η ιδέα της εκπαίδευσης ήταν να μάθεις να σκέφτεσαι μόνος σου» είναι μια χαρακτηριστική φράση του καθηγητή Κίτινγκ από την ταινία «Ο Κύκλος των χαμένων ποιητών», και είναι μία φράση που μπορεί να αποτελέσει τροφή για σκέψη αν αναλογιστούμε τις συνθήκες τόσο των πανελλαδικών όσο του εκπαιδευτικού συστήματος εν γένει και πώς τα παιδιά βρίσκονται μέσα σε αυτό.

Η ταινία του 1989 «Ο κύκλος των χαμένων ποιητών» διαδραματίζεται στην Ακαδημία του Γουέλτον στο Βερμόντ, το 1959, όπου ένας αντισυμβατικός καθηγητής Αγγλικών, ο Τζον Κίτινγκ, τολμά να προτείνει σε ένα αρκετά συντηρητικό εκπαιδευτικό πλαίσιο, μια διαφορετική προσέγγιση τόσο εκπαίδευσης, διδασκαλίας, όσο και της ίδιας της ζωής. Προτρέπει τους μαθητές τους να μην συμβιβαστούν με ό,τι τους δίνεται, να έρθουν σε ρήξη με το κατεστημένο και να αφήσουν ελεύθερες τις επιθυμίες τους που ίσως καταπιέζουν. Με όπλο τους την ποίηση να κάνουν τις επιλογές τους, να είναι ελεύθεροι άνθρωποι και να μην αποδεχθούν απλά ότι τους λένε.

Η ταινία αυτή θα αποτελέσει το έναυσμα για τη συζήτηση που θα ακολουθήσει. Το θέμα της φαντάζει τόσο επίκαιρο, που νιώθουμε ότι θα μπορούσε να μιλάει για το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα και τη διαδικασία εκμάθησης στο σχολείο.

Ήδη από πολύ νωρίς, η διαδικασία εκμάθησης περιλαμβάνει τη μέθοδο της αποστήθισης (η λεγόμενη παπαγαλία) όπου τα παιδιά προκειμένου να « μάθουν» και να πετύχουν υψηλούς βαθμούς , πρέπει να μάθουν απέξω κείμενα, και να προσπαθήσουν να «θυμηθούν τη γνώση» τόσο ώστε να πετύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα: μια υψηλή βαθμολογία.

Με τον τρόπο αυτό, η γνώση αυτόματα μεταφράζεται στο μυαλό ενός παιδιού ως αγγαρεία, ως κάτι που δεν το ανακαλύπτεις μόνη ή μόνος σου και μπορείς να το τροφοδοτήσεις και με την δική σου παρέμβαση, αλλά ως κάτι έτοιμο που απλώς το αποστηθίζεις.

Ο στόχος του σχολείου, και κατ’ επέκταση της εκπαίδευσης, από τα πρώτα χρόνια της, είναι να δημιουργήσει ευπροσάρμοστα άτομα που ανταπεξέρχονται στον ανταγωνισμό, και άρα προετοιμάζονται για τον ανταγωνισμό που τα περιμένει στην αγορά εργασίας.

Τα παιδιά ωστόσο, που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν σε αυτούς τους ρυθμούς, ή απλώς δεν θέλουν, αντιμετωπίζονται ως «ατίθασα», «τεμπέλικα» ή «αλλεργικά» στη γνώση, με φράσεις όπως «αυτή/ός δεν τα παίρνει τα γράμματα» να έχουν κεντρική θέση. Ωστόσο, τόσο τα παιδιά που δεν θέλουν να προσαρμοστούν σε κάτι τέτοιο, όσο και εκείνα που ίσως τους είναι πιο εύκολο να προσαρμοστούν, θα επιθυμούσαν να έχουν περισσότερες επιλογές ως προς το πώς θα λαμβάνουν τη γνώση, με τι τρόπο, και ποιες θα μπορούσαν να είναι οι επιλογές τους. Όταν σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα, δεν κατέχουν κεντρική θέση στα προγράμματα εκπαίδευσης, μαθήματα που να περιλαμβάνουν όλες τις πτυχές του πολιτισμικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος όπως η μουσική, τα καλλιτεχνικά, μαθήματα μηχανικού και τεχνολογικού ενδιαφέροντος, ενασχόληση με περιβαλλοντικά ζητήματα σε βαθμό τέτοιο ώστε το παιδί να δει σε μεγαλύτερο εύρος ποιες θα μπορούσαν να είναι οι επιλογές του και ίσως να κινηθεί πιο εύκολα προς αυτό που θα το κάνει ευτυχισμένο, τότε τα παιδιά δεν έχουν μια πλήρη εικόνα γι’ αυτό που μπορούν να γίνουν και γι’ αυτά που μπορούν να μάθουν. Όταν η λογοτεχνία, η ποίηση, η επαφή με τη μουσική και τα καλλιτεχνικά δεν θεωρείται βασικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, τότε «παραγκωνίζονται» ως δευτερεύοντα μαθήματα και ενδιαφέροντα, θέτοντας σε προτεραιότητα εκείνα τα μαθήματα που σύμφωνα με αυτό που απαιτεί μια τέτοια εκπαίδευση είναι πιο «χρήσιμα» και «απαραίτητα».

Επιπλέον, η απουσία της σεξουαλικής αγωγής από την εκπαιδευτική διαδικασία, αρχικά τοποθετεί το σεξ στα ζητήματα που «δεν ακούγονται και δεν συζητούνται στις σχολικές αίθουσες ως κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα», δημιουργώντας έτσι ένα κλίμα «ντροπής» και αμηχανίας γύρω από το ζήτημα αυτό. Ωστόσο, όταν γίνονται συζητήσεις , στα πλαίσια μαθημάτων, γύρω από το σεξ, η αναφορά συνήθως αφορά το μάθημα της βιολογίας, και κυρίως τον αναπαραγωγικό χαρακτήρα τους σεξ, αναδεικνύοντας δύο φύλα ως υπάρχοντα, το αρσενικό και το θηλυκό. Και μιλώντας για μια σεξουαλική επαφή: αυτή που έχει ως στόχο την αναπαραγωγή. Με τον τρόπο αυτό, τα ομοφυλόφιλα άτομα, τα άτομα που ίσως δεν νιώθουν άνετα με το φύλο που ήδη έχουν, δεν «βλέπουν πουθενά τον εαυτό τους σε συζητήσεις στην κοινωνία του σχολείου με αποτέλεσμα να αισθάνονται ότι δεν υπάρχει χώρος για τα ίδια.

Τα παραπάνω, αποτελούν δύο παραδείγματα για το πώς θα μπορούσε να αναδιαμορφωθεί η εκπαιδευτική διαδικασία, ώστε να περιλαμβάνει μαθήματα όπως για παράδειγμα η λογοτεχνία και η ποίηση, που εξασκούν το πνεύμα και καλλιεργούν την ψυχή και απελευθερώνουν τη σκέψη. Χωρίς φυσικά να σημαίνει αυτό, ότι είναι λιγότερο σημαντικά μαθήματα όπως τα μαθηματικά, η φυσική, ή η ιστορία.

Ωστόσο ποντάροντας στη μουσική, στην ποίηση, στη λογοτεχνία ίσως φαντάζει ουτοπικό, όμως είναι ικανές να αλλάξουν τον κόσμο, όπως αναφέρεται και στην ταινία, αφού δίνουν στο άτομο την ευκαιρία να απελευθερωθεί και να ανακαλύψει τις πιο ενδόμυχες επιθυμίες του.

Επιπλέον, εντάσσοντάς στο σχολείο συζητήσεις και μαθήματα που θα αφορούν όλες τις επιλογές που μπορεί να έχει ένα άτομο σχετικά με το φύλο του και το σεξουαλικό προσανατολισμό του. Δίνοντάς του όλες τις επιλογές του μπροστά του, και συζητώντας ανοιχτά γι’ αυτές, δίνουμε στο άτομο την ελευθερία να γνωρίσει τι θέλει να είναι, χωρίς περιορισμούς και κατηγοριοποιήσεις.

Ας δώσουμε την ευκαιρία σε μια πιο απελευθερωτική εκπαίδευση, που ίσως δημιουργήσει άτομα πιο ελεύθερα, με διάθεση για γνώση και πειραματισμό

Άννα Μπιρμπιλοπούλου, Φοιτήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

Πηγή Εικόνας: https://www.google.com/search?q=%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF&tbm=isch&ved=2ahUKEwjyrMDl6_7qAhWyNOwKHV-OCCwQ2-cCegQIABAA&oq=%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF&gs_lcp=CgNpbWcQAzIECCMQJzICCAAyAggAMgIIADICCAAyAggAMgIIADICCAAyAggAMgIIADoECAAQQzoFCAAQsQM6CAgAELEDEIMBUL-5AVjAwgFgr8QBaABwAHgAgAH8AogBgQ6SAQcwLjEuNS4xmAEAoAEBqgELZ3dzLXdpei1pbWfAAQE&sclient=img&ei=G-knX7KzH7LpsAffnKLgAg&bih=625&biw=1366#imgrc=y15kcN0VFJFnqM&imgdii=KkG6uziWOu-TgM

(Visited 54 times, 1 visits today)

Κλείσιμο