Written by 12:18 μμ Αρθρογραφία, Βέτα Μαρτσούκου, Επικαιροτητα

Είναι ο καπιταλισμός επιρρεπής σε κρίσεις; | Βέτα Μαρτσούκου

Ένα είναι σίγουρο, ότι το σύστημα δοκιμάζεται εκ νέου και η έκβασή του θα αποδείξει κατά πόσο μια νέα κρίση θα είναι εφήμερη ή καταστροφική.

Είναι προφανές ότι τα τελευταία χρόνια, μετά την οικονομική κρίση του 2007-09, η ιδεολογική συζήτηση έχει στραφεί στα οφέλη και στα μειονεκτήματα του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, ενός συστήματος του οποίου οι αντοχές δοκιμάζονται και οι ρωγμές έγιναν εμφανείς. Οι επιπτώσεις της κρίσης, όπως το εκτεταμένο και μη βιώσιμο χρέος σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες, η μεγάλη ανακατανομή εξουσίας στην παγκόσμια εξουσία και οι ιδιαίτερες περιπτώσεις σχετικά με τη μείωση του ελλείμματος, εξακολουθούν να μας προβληματίζουν σχετικά με την αξιοπιστία του συστήματος. Το μεγάλο ερώτημα όμως, που αφορά την ανθεκτικότητα του καπιταλισμού παραμένει, προκαλώντας αντιπαράθεση απόψεων ανάμεσα σε εκείνους που θεωρούν τον καπιταλισμό ένα σύστημα αναποτελεσματικό και σε εκείνους που πιστεύουν ότι μπορεί να προσφέρει παγκόσμια ευημερία.

Ας αρχίσουμε με τους επικριτές του καπιταλιστικού συστήματος, ξεκινώντας με τον Karl Marx, ο οποίος εξέφρασε την πρώτη κριτική του καπιταλισμού. Ο ίδιος υποστήριζε ότι η άνθιση και η ύφεση είναι εγγενή χαρακτηριστικά του συστήματος τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις, έχουν την τάση να επεκτείνουν την παραγωγή τους σε περιόδους ανάπτυξης (υπερπαραγωγή) και αντίστοιχα να μειώνουν την παραγωγή τους σε συνθήκες ύφεσης (υποπαραγωγή). Μία άλλη άποψη, εκφρασμένη από τον Joseph Schumacher, υποστηρίζει ότι, στο όνομα της καινοτομίας καταστρέφονται παλιές επιχειρήσεις και δημιουργούνται νέες ανάλογα την επιτυχία ή την αποτυχία τους στην αγορά. Η γνωστή «δημιουργική καταστροφή», όπως την ανέλυσε ο J.Schumacher, θα μπορούσε να οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε κατάρρευση του καπιταλισμού εξαιτίας του κοινωνικού κόστους. Σύμφωνα με την Susan Strange, ο καπιταλισμός αφήνει τα κράτη ευάλωτα και εκτεθειμένα στις “διαθέσεις” της παγκόσμιας αγοράς, θεωρώντας πως αυτή είναι και η βασική αιτία που οδηγεί σε κρίσεις. Αναλυτικότερα, η ίδια αποκάλεσε το σύστημα «καπιταλισμό-καζίνο», για να εξηγήσει τις ανεξέλεγκτες ροές χρημάτων που κινούνται παγκοσμίως προκαλώντας χρηματοοικονομικές αστάθειες. Οι εν λόγω αστάθειες στη σημερινή εποχή εντείνονται δεδομένου ότι οι χρηματοοικονομικές ροές δεν ανταποκρίνονται σε «πραγματικές οικονομίες», αλλά στηρίζονται σε επενδύσεις και αγοραπωλησίες χρεογράφων.

Τι λένε για τον καπιταλισμό οι υποστηρικτές του; Οι ίδιοι αναγνωρίζουν ότι η τάση του συστήματος να προκαλεί άνθηση και ύφεση είναι αναπόφευκτη και οφείλεται στην ίδια τη φύση του. Αναλυτικότερα, η κίνηση αυτή είναι περισσότερο δημιουργική, καθώς δεν καταστρέφονται οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα αλλά αντικαθίστανται από περισσότερο πετυχημένες επιχειρήσεις. Η ευημερία, σύμφωνα με τους υπέρμαχους του συστήματος, καθίσταται εφικτή χάρη στην εγγενή τάση για ισορροπία και την αναζήτηση κέρδους, δίνοντας την εντύπωση ότι οι διακυμάνσεις του συστήματος οδηγούν μακροπρόθεσμα σε οικονομική ανάπτυξη. Μια άλλη άποψη, που βλέπει τον παγκόσμιο καπιταλισμό ως τη λύση για την ευημερία, υποστηρίζει ότι η τάση του συστήματος για αστάθεια μπορεί να περιοριστεί μέσω της ρύθμισης, δεν μπορεί όμως να εξαλειφθεί εντελώς. Επιπλέον, η εν λόγω άποψη, θεώρησε υπεύθυνη για τις κρίσεις που έχουν προηγηθεί την επικράτηση της νεοφιλελεύθερης φιλοσοφίας, η οποία ενθαρρύνει ανεξέλεγκτα τις ελεύθερες αγορές χωρίς προηγουμένως την πρόβλεψη οργανισμών παγκόσμιας εμβέλειας που θα παρείχαν από τη μία τη ρύθμιση, που είναι απαραίτητη για τον περιορισμό των κρίσεων, χωρίς από την άλλη να αλλοιώνεται η φύση του συστήματος που στηρίζεται στην ελευθερία της αγοράς.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ένταξης του συστήματος της οικονομίας στο σύστημα σταθερών ισοτιμιών Βretton Woods, τo 1944 μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που διατήρησε ισοτιμία συναλλάγματος με καθορισμένη τιμή, προβλέποντας ως μέγιστη επιτρεπτή την απόκλιση +1% ή – 1% από το χρυσό. Αντίστοιχο παράδειγμα ρύθμισης μπορεί να θεωρηθεί και η προσπάθεια του Keynes, προκειμένου να ρυθμίσει το χρηματοοικονομικό σύστημα και τις επιπτώσεις του μεγάλου κραχ του 1929.

Μεταφέροντας τα παραπάνω στη σημερινή πραγματικότητα, εύλογα προκύπτει ότι το παγκόσμιο οικονομικό καπιταλιστικό σύστημα δοκιμάζεται ξανά ενόψει της κρίσης που προκάλεσε ο νέος ιός. Το ξαφνικό “πάγωμα” της αγοράς με εξαίρεση τα είδη πρώτης ανάγκης (τρόφιμα, φάρμακα) και η μείωση της τιμής του πετρελαίου, είναι στοιχεία που δεν πρέπει να περάσουν στα ψιλά γράμματα καθώς προμηνύουν ότι το σύστημα οδηγείται σε μια προ των πυλών παγκόσμια κρίση, η οποία δεν οφείλεται σε κάποιο τέχνασμα της αγοράς, αλλά σε έναν βιολογικό παράγοντα, σε έναν ιό. Ποια μπορεί να είναι η λύση σε τέτοιες συνθήκες και πως μπορούν τα κράτη και οι διεθνείς δρώντες να προλάβουν μια επικείμενη κρίση, η πορεία θα το δείξει. Ένα είναι σίγουρο, ότι το σύστημα δοκιμάζεται εκ νέου και η έκβασή του θα αποδείξει κατά πόσο μια νέα κρίση θα είναι εφήμερη ή καταστροφική.

Βέτα Μαρτσούκου, Φοιτήτρια Πολιτικών Επιστημών

Πηγή Εικόνας: https://www.google.com/search?q=%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82&rlz=1C1GIGM_enGR866GR866&sxsrf=ALeKk00bzVp6mtsWOXbzv6FKEHSNARJ-cw:1587719671259&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=2ahUKEwjJk4jY3IDpAhWpxoUKHUv-DQkQ_AUoAXoECAwQAw&biw=1680&bih=939#imgrc=Vta7DSSmYPiohM

(Visited 92 times, 1 visits today)

Κλείσιμο