Μεγάλο μέρος από τα παιδικά μου χρόνια αναλώθηκε στην αναζήτηση γλυκών και σοκολάτας στα ντουλάπια της κουζίνας. Πάντα κρυφά από το εποπτικό βλέμμα της μαμάς. Τις περισσότερες φορές, το συρτάρι της κουζίνας με απογοήτευε καθώς το μόνο που έβρισκα ήταν δεκάδες μισοάδεια κουτιά από Depon, Panadol και κανένα Amoxil στην καλύτερη. Ήμουν πολύ μικρός και το μόνο που με προβλημάτιζε με το εύρημα μου ήταν το γεγονός ότι δεν βρήκα σοκολάτες. Τα πράγματα ήταν ολίγον πιο σοβαρά. Δυστυχώς αυτό το σύγχρονο, όχι βέβαια καθόλα ελληνικά φαινόμενο, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι πολλών νοικοκυριών τα οποία βάλλονται από μια ιλιγγιώδη φαρμακολαγνεία. Είμαστε όλοι μάρτυρες της φρενίτιδας που κυριάρχησε στα φαρμακεία μετά την κλινικά ατεκμηρίωτη δημοσίευση ότι η Χλωροκίνη προστατεύει από το τον COVID-19. Οι περισσότεροι από μας αγοράσαμε ένα Tamiflu την εποχή της έξαρσης του H1N1 ακόμα και αν δεν νοσήσαμε ποτέ. Η ολέθρια ζημιά ωστόσο γίνεται με την αδιανόητη υπέρ συνταγογράφηση και χρήση των αντιβιοτικών και επιτέψτε μου να εξηγηθώ.
Τι είναι τα αντιβιοτικά
Τα βακτήρια είναι η μικρότερη και αρχαιότερη μορφή ζωής στον πλανήτη μας, επιβιώνουν σχεδόν παντού, όντας επί το πλείστον ειρηνικές υπάρξεις, ενίοτε όμως μπορούν να γίνουν άκρως επιθετικά και να προκαλέσουν πολυάριθμες παθήσεις και να οδηγήσουν στον θάνατο εκατομμύρια ανθρώπους. Όλα αυτά μέχρι την δεκαετία του 40 και τον Αλεξάντερ Φλέμινγκ ο οποίος, ύστερα από τη ιστορία με την μούχλα που όλοι γνωρίζουμε, έθεσε τις βάσεις για την δημιουργία της πενικιλίνης, του πρώτου αντιβιοτικού στα χρονικά. Τα αντιβιοτικά καταστρέφουν εύκολα πολλά είδη ύποπτων βακτηρίων μέσα μας, είτε σαμποτάροντας τις μεταβολικές τους διεργασίες, είτε αποτρέποντας την αντιγραφή τους, αφήνοντας ελάχιστα βακτήρια ζωντανά, τα οποία αποτελούν εύκολη λεία για το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Ωστόσο, μερικά πιο ικανά βακτήρια βρίσκουν τρόπους να αντισταθούν στην χρήση των αντιβιοτικών και ακόμα χειρότερα εξελίσσονται, μεταδίδοντας την ανοσία τους.
Μετάδοση της ανοσίας
Καταρχάς, τα βακτήρια έχουν δύο ήδη DNA, το κεντρικό και σταθερό χρωμόσωμα και μερικά επιπλέοντα κομμάτια γενετικού υλικού τα οποία ονομάζονται πλασμίδια.
Φανταστείτε ένα βακτήριο το οποίο δεν εξοντώθηκε απο ενα αντιβιοτικό και κυκλοφορεί ελεύθερο στον οργανισμό μας. Πολύ εύκολα, τότε, θα “αγκαλιάσει” αλλά βακτήρια ανταλλάσοντας πλασμίδια τα οποία θα παρέχουν τα “μυστικά” και την “συνταγή” για το πως μπορούν να υπερνικήσουν το συγκεκριμένο αντιβιοτικό. Η όλη διαδικασία ανταλλαγής πληροφορίων μεταξύ των βακτηρίων, ονομάζεται βακτηριακός μετασχηματισμός και επιφέρει δυστυχώς την δημιουργία Super Bugs, δηλαδή ιδιαίτερα ανθεκτικών βακτηρίων τα οποία συναντάμε πολύ συχνά μέσα στα νοσοκομεία και όχι μόνο.
Κατάχρηση
Το ανθρώπινο είδος ξέχνα εύκολα. Ξέχνα τις εποχές που παιδιά έφευγαν από την ζωή λόγω μιας γρατζουνιάς από ένα αγκάθι τριαντάφυλλου. Ξεχνά ότι τα αντιβιοτικά πρέπει να αποτελούν
το τελευταίο καταφύγιο στην καταπολέμηση μιας μόλυνσης και όχι παστίλιες για τον λαιμό. Τα αντιβιοτικά λειτουργούν σαν χειροβομβίδες στον οργανισμό μας καταστρέφοντας και πολλές άκακες ή χρήσιμες αποικίες βακτηρίων στο σώμα μας. Η κατάχρηση τους διακινδυνεύει άμεσα την υγεία μας. Πάρτε για παράδειγμα την νόσο του Crοhn, μια όλο και πιο συχνή φλεγμονή του εντέρου. Πριν το 1932 και την δημιουργία των αντιβιοτικών η νόσος αυτή έπληττε ένα άτομο στα 50.000. Σήμερα η αναλογία είναι 1 στα 250 και αυξάνεται συνεχώς. Ο λόγος είναι απλούστατος. Η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών έχει εξαλείψει τα φυσιολογικά μικροβιακά μας αποθέματα στο έντερο και μας έχει καταστήσει ιδιαίτερα ευάλωτους στην ασθένεια. Και για να διασαφηνίσουμε μια αβάσιμη πεποίθηση, τα αντιβιοτικά είναι ΆΧΡΗΣΤΑ απέναντι στους ιούς, όπως ως COVID-19 ή η γρίπη. Η χρήση τους σε αυτές τις περιπτώσεις μόνο προβλήματα επιφέρει.
Κρέας και αντιβιοτικά
Η χυδαία εκμετάλλευση των ζώων και οι συνθήκες υπό τις οποίες ζουν ώστε να παράγουν το αγαπημένο σε όλους μας κρέας αποτελεί ένα μείζων πρόβλημα. Άθλια υγιεινή, αποκρουστικά χημικά και υπέρογκοι αριθμοί ζώων έχουν οδηγήσει τους κτηνοτρόφους στην χρήση αντιβιοτικών μέσα στις τροφές τους. Εύλογα, πολλά βακτήρια προσβάλλουν τα εκτρεφόμενα είδη αφού βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στις κάκιστες συνθήκες στις οποίες ζουν. Τα αντιβιοτικά στην τροφή τους έχουν ως σκοπό την καταπολέμηση αυτών των βακτηρίων, ώστε να τα διατήρησουν υγιή και να αυξηθεί κατακόρυφα η παραγωγή. Εξάλλου, το τσιζμεπργκερ πρέπει να κοστίζει πάντα 1 ευρώ. Μεγιστοποίηση του κέρδους, ελαχιστοποίση των δαπανών. Καπιταλισμός βλέπετε. Αλλά ας μην παρεκκλίνουμε. Ως εκ τούτου, καταναλώνουμε συνεχώς περισσότερα ανθεκτικά βακτήρια. Τρανό παράδειγμα αποτελεί η ανθεκτικότητα στην κολιστίνη. Ένα ιδιαίτερα ισχυρό αντιβιοτικό το οποίο χορηγείται για την καταπολέμηση επιλεγμένων Super Bugs στα νοσοκομεία. Το 2015 δυστυχώς κατέφθασαν κακα μαντάτα από την Κίνα, καθώς επιβεβαιώθηκε η ανθεκτικότητα βακτηρίων και σε αυτην, προϊόν της προσθήκης κολιστίνης στην τροφή, σε εργοστάσια χοίρων. Χοίροι οι οποίο στην συνέχεια καταναλώθηκαν από ανθρώπους.
Συμπέρασμα
Σίγουρα ο πανικός δεν αποτελεί καλό σύμμαχο. Όπως τα βακτήρια εξελίσσονται, έτσι και οι άνθρωποι κάνουν έρευνα. Ωστόσο, τα νέα από τις φαρμακοβιομηχανίες μόνο ενθαρρυντικά δεν είναι. Μειώνουν συνεχώς τις προσπάθειες για τη δημιουργία νέων αντιβιοτικών, είναι απλώς υπερβολικά ακριβό για αυτές. Πλέον μόνο δύο βιομηχανίες ασχολούνται με την ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών. Ο κόσμος παίρνει αντιβίωση για μια, δυο βδομάδες. Είναι πολύ πιο κερδοφόρο να επικεντρωθούν σε εφ’όρου ζωής φάρμακα όπως οι στατίνες και τα αντικαταθληπτικά. Ο αριθμός αποσύρσεων αντιβιοτικών – γιατί δεν πιάνουν πια- είναι διπλάσιος από τον ρυθμό εισαγωγής νέων. Το βεβαίο είναι ότι κάτι πρέπει να γίνει. Έχουμε την τάση να αναφερόμαστε στην κρίση των αντιβιοτικών ως κρίση του μέλλοντος. Αλλά δεν ισχύει καθόλου κάτι τέτοιο. Πρόκειται για τρέχουσα κρίση. Δεν είναι καραμέλες.
Μάριος Μουρατάι, Φοιτητής Ιατρικής
(Παραθέτω παρακάτω μια γραφική απεικόνιση που φανερώνει τον ελέφαντα στο δωμάτιο. Ή τέταρτη θέση μόνο παράσημο δεν αποτελεί.)
