Ο Αφγανός πρόεδρος Ashraf Ghani άφησε το προεδρικό μέγαρο στην Καμπούλ στους αντάρτες Τάλιμπαν που ανέτρεψαν την κυβέρνησή του μέσα σε λίγες εβδομάδες, λέγοντας δημόσια μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στο facebook ότι ήθελε να αποφύγει την αιματοχυσία.
Ο Ghani εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος το 2014, ανέλαβε τη θέση του Hamid Karzai, ο οποίος ηγήθηκε του Αφγανιστάν μετά την εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2001. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, κατάφερε να διορίσει μια νέα γενιά νέων, μορφωμένων Αφγανών σε ηγετικές θέσεις. Κύριο μέλημα του ήταν το τέλος του εμφύλιου πολέμου που μάστιζε επί δεκαετίες την χώρα για αυτό το λόγο ξεκίνησε ειρηνευτικές συνομιλίες με τους Τάλιμπαν στην πρωτεύουσα του Κατάρ, Ντόχα, το 2020.
Δυστυχώς όμως οι ξένες δυνάμεις- οι οποίες στην πραγματικότητα ποτέ δεν άφησαν την κυβέρνηση του Αφγανιστάν να διαχειριστεί τις όποιες διαδικασίες συμφιλίωσης των δυο μερών (Αφγανική κυβέρνηση – Τάλιμπαν) αυτοβούλως – απογοητεύτηκαν από την αργή πρόοδο των συνομιλιών και οι εκκλήσεις για μια προσωρινή κυβέρνηση που θα αντικαταστήσει τη διοίκησή του και τον πρόεδρο του Αφγανιστάν αυξήθηκαν. Η σχέση του με την Ουάσινγκτον και άλλες δυτικές δυνάμεις άρχισε να είναι ολοένα και πιο δύσκολη αφού ο Ashraf Ghani ήταν ένας ηχηρός επικριτής αυτού που αποκαλούσε “σπατάλη” της διεθνούς βοήθειας στο Αφγανιστάν και συχνά δεν συμφωνούσε με τη στρατηγική της Δύσης.
Καθώς λοιπόν οι Τάλιμπαν καταλάμβαναν χωριά αλλά και στη συνέχεια μεγάλες πόλεις, οι διαπραγματευτές τους στο Κατάρ προσέφεραν μια συμφωνία που θα εγκαινίαζε μια παύση των μαχών, με μια περίοδο μετάβασης σε μια νέα κυβέρνηση δύο εβδομάδων, με βασική όμως προϋπόθεση την παραίτηση του προέδρου Ashraf Ghani. Ο ίδιος αρνήθηκε, ανακοινώνοντας στα αφγανικά μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι ο στρατός θα συνεχίσει τη μάχη, αν και άφησε να εννοηθεί ότι γίνονται συζητήσεις στο παρασκήνιο.
Σύμφωνα με την προτεινόμενη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, οι πολιτικοί ηγέτες του Αφγανιστάν θα μεσολαβούσαν για κάποιου είδους συμφωνία διαμοιρασμού της εξουσίας, συμπεριλαμβανομένου του πρώην προέδρου Hamid Karzai, ο οποίος παρέμεινε στην Καμπούλ και τώρα ηγείται των συνομιλιών με τους Ταλιμπάν για τη μορφή της νέας ηγεσίας τους.
Οι ΗΠΑ διαπραγματευόταν με τους Ταλιμπάν για 18 ολόκληρους μήνες, αλλά ο Ghani τα κατέστρεψε όλα. Ενώ η συμφωνία ήταν κατάπαυση του πυρός και λύση της κυβέρνησης για την δημιουργία μιας νέας μεταβατικής κυβέρνησης, ο Ghani απάλλαξε τόσο τον στρατό όσο και την ασφάλεια της χώρας αναγκάζοντας τους Τάλιμπαν να έρθουν στην Καμπούλ για να γεμίσουν τον πολιτικό χώρο που άφησε. Σύμφωνα λοιπόν με το διεθνές δίκαιο, οι Τάλιμπαν πήραν την κυβέρνηση από έναν εκλεγμένο πρόεδρο με τη βία και οι διεθνείς δυνάμεις δεν θα πρέπει να τους αναγνωρίσουν τόσο εύκολα.
Οι ΗΠΑ και η διεθνής κοινότητα έχει σαστίσει με την φυγή του Ashraf Ghani καθώς πίστευαν ότι η Αφγανική κυβέρνηση θα αντιστεκόταν σθεναρά και μετά ίσως από άκαρπες αναμετρήσεις που θα αριθμούσαν εκατοντάδες νεκρούς ο Ashraf Ghani θα δήλωνε παραίτηση και την εξουσία στη μεταβατική κυβέρνηση. Ο Ghani με μια κίνηση όμως άφησε τα πάντα στους Τάλιμπαν μέσα σε μια εβδομάδα, ακόμη και οι ίδιοι είναι έκπληκτοι, οι Τάλιμπαν πήραν στα χέρια τους την κυβέρνηση αλλά δεν γνωρίζουν πως να την διαχειριστούν – κάνοντας συνεχώς εκκλήσεις στους μορφωμένους Αφγανούς να μην αφήσουν την χώρα τονίζοντας ότι κανένας τους δεν θα κινδυνέψει. Οι ξένες δυνάμεις αργά ή γρήγορα θα κληθούν να αναγνωρίσουν τους Τάλιμπαν ως νόμιμη κυβέρνηση του Αφγανιστάν, αλήθεια όμως μια τέτοια αναγνώριση δεν θα βάλει σε κίνδυνο την υπόληψη των δυτικών δυνάμεων στα μάτια της παγκόσμιας κοινότητα αφού εδώ και 20 χρόνια, ξοδεύοντας τρισεκατομμύρια και θυσιάζοντας εκατοντάδες ανθρώπινες ζωές υποτίθεται ότι προσπαθούσαν να εξαλείψουν οποιαδήποτε εξτρεμιστική και αυταρχική φιγούρα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι; Εν ολίγοις, ο Ashraf Ghani όχι μόνο απέτρεψε την καταστροφή της χώρας από ένα σίγουρο αιματοκύλισμα αλλά συνάμα δεν έδωσε νομιμοποίηση στους Τάλιμπαν μιας και δεν υπήρξε παραίτηση της κυβέρνησης. Ποιος λοιπόν τώρα θα αναλάβει την ευθύνη της αναγνώρισης και νομιμοποίησης της κυβέρνησης των Τάλιμπαν;
Το Καμπουλί Παλάο (παραδοσιακό αφγανικό φαγητό) λοιπόν έχει σερβιριστεί αχνιστό στο τραπέζι, οι μεν Τάλιμπαν όμως τόσα χρόνια στην παραγωγή όπιου και την χρήση όπλων δεν ξέρουν πως να χειριστούν τα μαχαιροπίρουνα για να το φάνε και οι δε δυτικές δυνάμεις απομακρύνθηκαν από το τραπέζι, όχι όμως τόσο που να μην μπορούν να το μυρίσουν και να τους ανοίγει η όρεξη ξανά. Ίσως με τους νέους παίκτες στο παιχνίδι ISIS-K του Χορασάν να έρθουν πάλι όλοι πιο κοντά, ο χρόνος θα δείξει…
Νικόλ Κωστοπούλου
